Trochę historii.

Góry świętokrzyskie z cudownym Gołoborzem

Ogromną daninę krwi góry świętokrzyskie złożyły w czasie II wojny światowej. Już podczas działań we wrześniu 1939 r. doszło do wielu walk, m.in. w okolicach Kielc, Koń­skich, Skarżyska, Starachowic, Ostrowca, Pińczowa, Skalbmierza, Broniny k. Buska- Zdroju. Po zakończeniu regularnych działań wojennych bardzo szybko podjęto walkę z okupantem. Już jesienią 1939 r. powstały pierwsze organizacje konspiracyjne w górach świętokrzyskich, m.in. „Orzeł Biały”, który miał swe komórki w Kiel­cach, Skarżysku i Starachowicach. Zimą 1939 r. i na wiosnę 1940 r. w rejonie lasów koneckich operował Wydzielony Oddział Wojska Polskiego, zarazem pierwszy oddział partyzancki, dowodzony przez legendarne­go majora Henryka Dobrzańskiego Kuba­la. Największą siłę konspiracyjną polskiego podziemia gór świętokrzyskich na Kielecczyźnie stanowiła Armia Krajowa. Jednym z największych oddziałów było zgrupowanie „Ponurego-Nurta”, po­wstałe w kwietniu 1943 r. w lasach siekierzyńsko-ratajskich. Dowódcą zgrupowania był do stycznia 1944 r. pochodzący ze wsi Janowice u stóp Pasma Jeleniowskiego Gór Świętokrzyskich por. Jan Piwnik „Ponury”, a następnie por. Zygmunt Kaszyński „Nurt”. Wielu głośnych czynów dokonały także od­działy AK „Barabasza” – Mariana Sołtysiaka i „Szarego” – Antoniego Hedy.

Na terenie gór świętokrzyskich opanowały też liczne oddziały innych ugrupowań politycznych. Wiele placówek muzealnych gromadzi po nich pamiątki. Największą sławą cieszy się w tym względzie Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Rejowie. Posiada ono jedną z najcenniejszych kolekcji sprzętu wojsko­wego, na którą składają się m.in. militaria z lat II wojny światowej (w tym oryginalny pistolet maszynowy produkowany w warun­kach konspiracyjnych na wzór angielskiego „stena”, „katiusze” oraz unikatowe egzempla­rze niemieckich czołgów i pojazdów pan cernych), a także elementy powojennego wyposażenia polskiego wojska. Ekspozycja gór świętokrzyskich prezentuje również dzieje okolicy od czasów neolitu. Ważne miejsce zajmują zbiory związane z działalnością zakładu wielkopiecowego w Rejowie- dolnej części gór świętokrzyskich.